Εργασία μαθήτριας της Α΄ Λυκείου για την παραλογή "Του νεκρού αδελφού".
ΤΟΥ ΝΕΚΡΟΥ ΑΔΕΛΦΟΥ
Περιγραφή λογοτεχνικών ηρωων
Αρετή: στο τραγούδι είναι ξεκάθαρο ότι η Αρετή λόγω του φύλου και της ηλικίας της δεν έχει την ελευθερία βούλησης, και η γνώμη της δεν λαμβάνεται υπόψη. Είναι αναγκασμένη να υποτάσσεται στις επιθυμίες της μάνας και του αδερφού της. Αυτό φαίνεται κι από το ότι η Αρετή δεν λαμβάνει μέρος στην απόφαση για το αν θα παντρευτεί στην ξενιτιά, αλλά η συζήτηση φαίνεται να περιορίζεται ανάμεσα στον αδερφό και την μάνα (στ. 6-17). Παράλληλα, το όνομα της Αρετής μας παραπέμπει στην ταπεινότητα, τη σεμνότητα και τις αρετές που την διακρίνουν.
Στους πρώτους στίχους (στ. 1-5) γίνεται φανερή η καταπίεση που δεχόταν ήδη από τα παιδικά της χρόνια, αφού ήταν περιορισμένη μέσα στο σπίτι, και δεν της επιτρεπόταν να βγαίνει από την οικία της. Παρόλα αυτά, η ηρωίδα δέχεται το ρόλο της χωρίς να φέρνει αντιρρήσεις, όπως την υποχρεώνουν τα στερεότυπα και οι αντιλήψεις της εποχής σχετικά με το γυναικείο φύλο. Έτσι έχει την υποχρέωση να υπακούει στις εντολές της μητέρας και του αδερφού της, χωρίς όμως να εμφανίζει κανένα δικαίωμα. Παρά το γεγονός ότι ίσως νιώθει καταπιεσμένη, η Αρετή έχει εμπιστοσύνη στον αδερφό της, αφού δεν πιστεύει τα πουλάκια, αλλά εκείνον (στ. 45-65), και επιπλέον έχει κάποιες αναμνήσεις από τη μητέρα της, αφού χτενίζεται στο φως του φεγγαριού, όπως και με την μάνα της.
Κωνσταντής: Ο Κωνσταντής ως άντρας της οικογένειας, μετά το θάνατο του πατέρα του, λαμβάνει πρωτοβουλίες και παίρνει μέρος στις αποφάσεις που παίρνονται. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι τα υπόλοιπα αδέρφια και η μάνα τελικά συναινούν στην απόφαση του να παντρέψει την αδερφή του στα ξένα (στ. 9-17). Όλα τα μέλη της οικογένειας προσδοκούν από τον Κωνσταντή να είναι υπεύθυνος και να αναλαμβάνει τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις του. Αυτό εξηγεί και την συμπεριφορά της μάνας απέναντι στον νεκρό γιο της, η οποία απαιτεί από αυτόν να εκπληρώσει την υπόσχεση του (στ. 24-28). Παρά το γεγονός ότι ο Κωνσταντής είναι νεκρός, σηκώνεται μέχρι κι από τον τάφο, για να πάει να βρει την αδερφή του και να εκπληρώσει την υποχρέωση του. Αυτό μας δείχνει ότι είναι έντιμος και ότι έχει πάρει στα σοβαρά τον ρόλο που έχει αναλάβει στην οικογένεια.
Μάνα: Στο κείμενο γίνεται αισθητή η απουσία του πατέρα. Αυτός είναι και ο λόγος που η μάνα καθίσταται υπεύθυνη να αναλάβει δυο ρόλους, της μάνας και του πατέρα. Αυτό φαίνεται κι από το γεγονός ότι συνεργάζεται με το γιο της, τον Κωνσταντή, στην λήψη της τελικής απόφασης για τον γάμο της Αρετής στην ξενιτιά. Ως μητέρα έχει το δικαίωμα να επιβάλλεται στα παιδιά της, αλλά λόγω της απουσίας του συζύγου της είναι υποχρεωμένη να αναλάβει και τον δικό του ρόλο. Αν και είναι γυναίκα παρουσιάζεται να έχει περισσότερη ελευθερία και δικαιώματα, αφού μπορεί μαζί με τον Κωνσταντή να χαρακτηρισθούν ως οι κεφαλές της οικογένειας (στ. 6-17).
Κοινωνικές αντιλήψεις και στερεότυπα της εποχής σχετικά με το φύλο
Από τις παραπάνω περιγραφές καταλαβαίνουμε ότι τα πρόσωπα αυτά ζούνε σε μια κοινωνία με στερεότυπα και αντιλήψεις που υποτιμούν το γυναικείο φύλο, ενώ παράλληλα καθιστούν τον άντρα επικεφαλής της οικογένειας. Οι γυναίκες έχουν περιορισμένα έως και μηδαμινά δικαιώματα και είναι υποταγμένες στον άντρα της οικογένειας, που είναι συνήθως ο πατέρας. Σε περίπτωση που αυτό το πρόσωπο απουσιάζει, την αρχηγία της οικογένειας αναλαμβάνει η μάνα ή και ο μεγαλύτερος γιος και είναι υπεύθυνοι για την λήψη αποφάσεων και για την τήρηση των υποχρεώσεων που τους προσδίδει ο ρόλος που έχουν αναλάβει. Κάπως έτσι δομείται η ιεραρχία στον θεσμό της οικογένειας κατά τον 9ο μ.Χ. αιώνα, δηλαδή την εποχή που διαδραματίζονται τα γεγονότα του ποιήματος, γεγονός που μας δίνει στοιχεία τα οποία δικαιολογούν τις συμπεριφορές και τα χαρακτηριστικά των ηρώων του τραγουδιού.
Ευαγγελία Τριαντοπούλου
Α΄ τάξη λυκείου Πελασγίας
Έτος: 2011-2012
Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας
Τρίτη 8 Νοεμβρίου 2011
Πέμπτη 3 Νοεμβρίου 2011
Κυριακή 9 Οκτωβρίου 2011
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
ΙΙ. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
ΙΙΙ. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Αξιολόγηση στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών της Α΄ Λυκείου
Η αξιολόγηση των μαθητών στο μάθημα των αρχαίων ελληνικών στην Α’ Λυκείου, όπως και στα υπόλοιπα μαθήματα, θα βασίζεται:
(α) Στην παρακολούθηση της εξέλιξης και της επίδοσής τους καθ’ όλη τη διάρκεια του σχολικού χρόνου, με βάση τη συμμετοχή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία, τον βαθμό και την έκταση της συνεργασίας τους με τον εκπαιδευτικό και τις ομάδες μέσα στην τάξη, τη βελτίωσή τους ως προς τους επιδιωκόμενους στόχους του Π.Σ. Σε τακτά χρονικά διαστήματα θα γίνεται χρήση και ειδικών γραπτών δοκιμασιών, μέσω των οποίων θα ελέγχεται η πρόοδος που έχει επιτευχθεί σε σχέση με τους στόχους του Π.Σ. Ο εκπαιδευτικός μπορεί, επίσης, να αναθέτει στους μαθητές ατομικές ή ομαδικές εργασίες, οι οποίες θα αποθηκεύονται στον ατομικό φάκελο του κάθε μαθητή, αποτελώντας ένα σταθερό στοιχείο αναφοράς για την αξιολόγησή του.
(β) Στην τελική γραπτή δοκιμασία, η οποία θα έχει την παρακάτω μορφή:
Α. Το προς εξέταση κείμενο
Το προς εξέταση κείμενο που θα δίνεται στους μαθητές θα πρέπει να διαθέτει νοηματική συνοχή και αυτοτέλεια. Κατά συνέπεια, δεν ισχύουν αυστηροί περιορισμοί ως προς την έκτασή του.
Β. Ερωτήσεις
1. Ερωτήσεις κατανόησης του κειμένου (2 ερωτ. X 20 μόρια = 40 μόρια)
Στο νέο πρόγραμμα σπουδών για την Α’ Λυκείου ορίζεται ότι οι μαθητές δεν θα εξετάζονται πλέον στη μετάφραση των διδαγμένων αρχαιοελληνικών κειμένων, δεδομένου ότι η έως τώρα εμπειρία έχει δείξει τις στρεβλώσεις στις οποίες οδηγεί η πρακτική αυτή: οι μαθητές αποστηθίζουν και αναπαράγουν κατά την εξέταση τη μετάφραση που τους προσφέρεται ως πρότυπη από τον καθηγητή τους ή από τα βοηθήματα. Για να ξεπεραστούν οι στρεβλώσεις αυτές η μετάφραση θα εξακολουθήσει να είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται κατά τη διδασκαλία (στα σημεία που κρίνεται απαραίτητη για την κατανόηση του κειμένου), δεν θα αποτελεί όμως εξεταζόμενο δείκτη επαρκούς γνώσης της αρχαίας ελληνικής. Η εξέτασή της θα αντικατασταθεί από ερωτήσεις που θα αφορούν την κατανόηση του κειμένου.
Οι ερωτήσεις της κατηγορίας αυτής επικεντρώνονται στην πρωτοβάθμια κατανόηση του κειμένου και δεν θα πρέπει να επεκτείνονται σε στοιχεία ερμηνείας. Π.χ. μπορεί να ζητείται από τους μαθητές να αφηγηθούν συνοπτικά μια ακολουθία γεγονότων που παρουσιάζονται στο κείμενο, να συνοψίσουν την επιχειρηματολογία ενός προσώπου, να εντοπίσουν πιθανά σχόλια ή κρίσεις του συγγραφέα για τα γεγονότα, να περιγράψουν τις ενέργειες στις οποίες προβαίνει κάποιο πρόσωπο, προκειμένου να πετύχει ένα συγκεκριμένο σκοπό, να εντοπίσουν προσδιορισμούς που αποδίδονται σε ένα πρόσωπο ή έναν τόπο κλπ.
2. Ερωτήσεις ερμηνευτικές (2 ερωτ. X 15 μόρια = 30 μόρια)
Οι ερωτήσεις της κατηγορίας αυτή αφορούν την ερμηνεία του κειμένου και μπορούν να είναι ποικίλων τύπων, όπως π.χ.:
(α) Ερωτήσεις που αφορούν τον πραγματολογικό σχολιασμό του κειμένου.
(β) Ερωτήσεις σχετικές με τη δομή και τα εκφραστικά μέσα του κειμένου.
(γ) Ερωτήσεις σχετικές με το γραμματολογικό είδος στο οποίο ανήκει το κείμενο (στις ερωτήσεις αυτής της κατηγορίας μπορούν να αξιοποιούνται και στοιχεία της εισαγωγής του σχολικού εγχειριδίου, εφόσον αυτά είχαν επισημανθεί κατά τη διδασκαλία του κειμένου).
(δ) Ερωτήσεις που ζητούν την κριτική αποτίμηση εκ μέρους του μαθητή προσώπων, γεγονότων, επιχειρημάτων ή άλλων στοιχείων του κειμένου ή της στάσης του συγγραφέα απέναντι στα γεγονότα.
(ε) Ερωτήσεις που αφορούν την ανίχνευση διακειμενικών σχέσεων του υπό εξέταση κειμένου με άλλα κείμενα της αρχαιοελληνικής ή της νεοελληνικής γραμματείας.
Σε κάθε περίπτωση, οι ερμηνευτικές ερωτήσεις θα πρέπει να εντάσσονται στο πλαίσιο των διδακτικών στόχων που έχουν τεθεί από το πρόγραμμα σπουδών για τα συγκεκριμένα κείμενα.
3. Ερωτήσεις γραμματικής και σύνταξης της ΑΕ (3 ερωτ. X 10 μόρια = 30 μόρια)
Οι τρεις ερωτήσεις της κατηγορίας αυτής επιμερίζονται σε μία ερώτηση γραμματικής, μία ερώτηση σύνταξης και μία λεξιλογική.
Κατά την εξέταση της γραμματικής και του συντακτικού μπορεί να ζητείται από τους μαθητές είτε να παραγάγουν συγκεκριμένους τύπους της αρχαίας ελληνικής (π.χ. συμπλήρωση του κατάλληλου γραμματικού τύπου σε φράσεις, κατασκευή εναλλακτικών φράσεων για τη δήλωση μιας συντακτικής σχέσης κλπ.), είτε να αναγνωρίσουν τη γραμματική κατηγορία ή τη συντακτική λειτουργία συγκεκριμένων τύπων του κειμένου (π.χ. εντοπισμός στο κείμενο γραμματικών τύπων, καταγραφή εναλλακτικών μεταφραστικών αποδόσεων μιας συντακτικής δομής κλπ.).
Κατά την εξέταση του λεξιλογίου η έμφαση θα δίνεται στη σχέση της αρχαίας ελληνικής με τη νέα ελληνική γλώσσα, και στο πλαίσιο αυτό θα ζητείται από τον μαθητή να καταγράψει λέξεις της νέας ελληνικής που παράγονται από συγκεκριμένα αρχαιοελληνικά θέματα, να διακρίνει τη σημασιολογική εξέλιξη μια λέξης από την αρχαία στη νέα ελληνική ή τις σημασιολογικές αποχρώσεις μιας λέξης μέσα σε διαφορετικά συμφραζόμενα κλπ.
Σημείωση: Όλες οι παραπάνω ερωτήσεις μπορούν να επιμερίζονται σε υποερωτήματα, ενώ στις ερωτήσεις κατανόησης του κειμένου και στις ερμηνευτικές ερωτήσεις βαθμολογείται εκτός από την επάρκεια του περιεχομένου της απάντησης και η εκφραστική ικανότητα του μαθητή.
ΙΙ. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Αξιολόγηση στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας της Α΄ Λυκείου
Για την εξέταση στη Νεοελληνική Γλώσσα δίνεται στους μαθητές σε φωτοαντίγραφο ένα, δύο ή και περισσότερα κείμενα περιορισμένης έκτασης (προτιμότερα τα δύο κείμενα) από τον έντυπο ή/και τον ηλεκτρονικό λόγο, που αναφέρονται σε κοινωνικά, πολιτικά, πολιτιστικά, επιστημονικά ή άλλα θέματα της καθημερινής ζωής. Καλό είναι τα κείμενα να σχετίζονται με τα θέματα με τα οποία ασχολήθηκαν οι μαθητές (γνώσεις για τον κόσμο, βλ. στήλη 1 του Προγράμματος Σπουδών) στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Γενικότερος στόχος της εξέτασης είναι να ελεγχθεί ο βαθμός κατάκτησης των δεξιοτήτων και των γνώσεων που αναφέρονται στη στήλη 5 του Προγράμματος Σπουδών. Πιο συγκεκριμένα, οι μαθητές καλούνται:
(α) Να δώσουν απαντήσεις σε ερωτήσεις με τις οποίες ελέγχεται κατά πόσο έγινε κατανοητό το περιεχόμενο του ή των κειμένων (π.χ. οπτικές από τις οποίες προσεγγίζεται η πραγματικότητα, επιχειρήματα συγγραφέα, προβλήματα που θέτει, θέσεις που υποστηρίζει κτλ.)
(β) Να δώσουν απαντήσεις σε ερωτήσεις με τις οποίες ελέγχεται πώς γλωσσικά (βλ. γνώσεις για τη γλώσσα) ή εξωγλωσσικά στοιχεία (πβ. πολυτροπικότητα) συγκροτούν την κειμενική ιδιαιτερότητα των συγκεκριμένων κειμένων και συνεισφέρουν στη σύνδεση των κειμένων αυτών με την κοινωνική πραγματικότητα όπου ανήκουν (βλ. στήλη 3 του Προγράμματος Σπουδών).
Τα θέματα αυτά βαθμολογούνται με 40 μονάδες (Α1.=20μ.+Α2=20μ.).
(γ) Να παραγάγουν κείμενο το οποίο, με αφετηρία ένα από τα κείμενα που δίνονται, θα προσαρμόζεται σε διαφορετικό επικοινωνιακό πλαίσιο (π.χ. αλλαγή πομπού, δέκτη, περίστασης κτλ.) και θα ανήκει σε ίδιο ή ενδεχομένως διαφορετικό είδος κειμένου (π.χ. από συνέντευξη σε δοκίμιο, από διαφήμιση σε δοκίμιο με επιχειρηματολογία, από άρθρο εφημερίδας σε αναδιήγηση κτλ.), προκειμένου να αξιολογηθούν στοιχεία που σχετίζονται με την κατάκτηση των γραμματισμών της στήλης 2 του Προγράμματος Σπουδών. ή (εναλλακτικά)
με αφετηρία τα κείμενα που θα δοθούν να παραγάγουν (αφού μεταβληθεί το επικοινωνιακό πλαίσιο, π.χ. αλλαγή πομπού, δέκτη, περίστασης κτλ.) συγκεκριμένο είδος κειμένου, μέσω του οποίου να διατυπώνεται η συμφωνία ή διαφωνία τους με θέσεις, απόψεις και στάσεις που προβάλλονται στα κείμενα που έχουν δοθεί.
Το θέμα αυτό βαθμολογείται με 60 μονάδες.
ΙΙΙ. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Αξιολόγηση στο μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Α΄ Λυκείου
Στις γραπτές προαγωγικές εξετάσεις στο τέλος της σχολικής χρονιάς δίνονται στους μαθητές δύο θέματα. Το κάθε θέμα περιλαμβάνει ένα ή (αν πρόκειται για ποιήματα) περισσότερα άγνωστα λογοτεχνικά κείμενα, ομοειδή ή ομόθεμα με τις διδακτικές ενότητες που διδάχτηκαν (Τα φύλα στη λογοτεχνία, Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση, Θέατρο). Οι μαθητές καλούνται να επιλέξουν το ένα από τα δύο θέματα. Ακριβώς επειδή είναι άγνωστα, είναι σημαντικό να έχουν δυνατότητα επιλογής. Οι «ερωτήσεις» που τα συνοδεύουν είναι παρόμοιες με αυτές που δούλεψαν μέσα στην τάξη και ελέγχουν το βαθμό κατάκτησης των δεξιοτήτων και των γνώσεων που αναφέρονται στη στήλη 5 του Προγράμματος Σπουδών.
Πιο συγκεκριμένα οι μαθητές, σε περίπτωση που το δοσμένο κείμενο είναι αφηγηματικό ή θεατρικό, καλούνται:
(1α) Να διακρίνουν και να περιγράψουν τον κεντρικό λογοτεχνικό χαρακτήρα κάνοντας τις αντίστοιχες παραπομπές στο κείμενο σε σχέση με τον κοινωνικό του ρόλο ως άνδρα ή γυναίκας, τα στερεότυπα που τον περιβάλλουν, τις σχέσεις των φύλων. Να αιτιολογήσουν τα παραπάνω, παραπέμποντας στο ιστορικό, κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο εγγράφεται το κείμενο.
(1β) Να εκφέρουν άποψη για το θέμα του κειμένου, συνδέοντάς το με την καθημερινή τους εμπειρία
ή εναλλακτικά
(1β) Να διατυπώσουν το κεντρικό διακύβευμα-σύγκρουση σε ένα θεατρικό έργο.
Οι ερωτήσεις αυτές βαθμολογούνται με 1α (25) + 1β (25) = 50 μονάδες
(2α) Να μετατρέψουν κομμάτι του θεατρικού κειμένου σε αφηγηματικό λόγο.
ή εναλλακτικά
(2α) Να αλλάξουν τον αφηγητή της ιστορίας προκειμένου να δοθεί έμφαση στη σημασία της «φωνής» (φωνή ενηλίκου, άνδρα, γυναίκας, νέου, νέας).
(2β) Να συγγράψουν ένα μικρό κείμενο ως «διαφήμιση» ή βιβλιοπαρουσίαση ή κριτική για το κείμενο που θα δοθεί ή να τοποθετηθούν (αν συμφωνούν ή διαφωνούν και γιατί) απέναντι σε κριτική που θα δοθεί.
ή εναλλακτικά
(2β) Να ταυτιστούν με κάποιον ήρωα του κειμένου και να γράψουν σελίδες του ημερολογίου του ή επιστολών του.
Τα θέματα αυτά βαθμολογούνται με 2α (25) + 2β (25) = 50 μονάδες
Σε περίπτωση που το θέμα περιλαμβάνει δύο ή τρία ποιήματα, οι μαθητές καλούνται:
(1α) Να αναγνωρίσουν τα χαρακτηριστικά της παραδοσιακής και της μοντέρνας ποίησης και να διακρίνουν τα ποιήματα σε παραδοσιακά και μοντέρνα με βάση αυτά τα χαρακτηριστικά.
(1β) Να τα κατατάξουν σε μια σειρά από το πιο παραδοσιακό ως το πιο υπερρεαλιστικό και, ενδεχομένως, να ανιχνεύσουν το λογοτεχνικό κίνημα στο οποίο εντάσσεται το καθένα.
Οι ερωτήσεις αυτές βαθμολογούνται με 1α (30) + 1β (20) = 50 μονάδες
(2α) Να εντοπίσουν τις πιο «ποιητικές» και τις πιο «καθημερινές» λέξεις στα ποιήματα και να τις τοποθετήσουν σε πίνακα με δύο ή περισσότερες στήλες.
(2β) Να εντοπίσουν τα σύμβολα σε όσα ποιήματα υπάρχουν και να τα κατατάξουν σε κατηγορίες ανάλογα με το είδος τους (αντικείμενα, φυσικά φαινόμενα, εικόνες, ήχοι).
ή εναλλακτικά
(2β) Να εντοπίσουν λυρικά ή δραματικά στοιχεία στα ποιήματα.
Οι ερωτήσεις αυτές βαθμολογούνται με 2α (25) + 2β (25) = 50 μονάδες
Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
ΙΙ. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
ΙΙΙ. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Αξιολόγηση στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών της Α΄ Λυκείου
Η αξιολόγηση των μαθητών στο μάθημα των αρχαίων ελληνικών στην Α’ Λυκείου, όπως και στα υπόλοιπα μαθήματα, θα βασίζεται:
(α) Στην παρακολούθηση της εξέλιξης και της επίδοσής τους καθ’ όλη τη διάρκεια του σχολικού χρόνου, με βάση τη συμμετοχή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία, τον βαθμό και την έκταση της συνεργασίας τους με τον εκπαιδευτικό και τις ομάδες μέσα στην τάξη, τη βελτίωσή τους ως προς τους επιδιωκόμενους στόχους του Π.Σ. Σε τακτά χρονικά διαστήματα θα γίνεται χρήση και ειδικών γραπτών δοκιμασιών, μέσω των οποίων θα ελέγχεται η πρόοδος που έχει επιτευχθεί σε σχέση με τους στόχους του Π.Σ. Ο εκπαιδευτικός μπορεί, επίσης, να αναθέτει στους μαθητές ατομικές ή ομαδικές εργασίες, οι οποίες θα αποθηκεύονται στον ατομικό φάκελο του κάθε μαθητή, αποτελώντας ένα σταθερό στοιχείο αναφοράς για την αξιολόγησή του.
(β) Στην τελική γραπτή δοκιμασία, η οποία θα έχει την παρακάτω μορφή:
Α. Το προς εξέταση κείμενο
Το προς εξέταση κείμενο που θα δίνεται στους μαθητές θα πρέπει να διαθέτει νοηματική συνοχή και αυτοτέλεια. Κατά συνέπεια, δεν ισχύουν αυστηροί περιορισμοί ως προς την έκτασή του.
Β. Ερωτήσεις
1. Ερωτήσεις κατανόησης του κειμένου (2 ερωτ. X 20 μόρια = 40 μόρια)
Στο νέο πρόγραμμα σπουδών για την Α’ Λυκείου ορίζεται ότι οι μαθητές δεν θα εξετάζονται πλέον στη μετάφραση των διδαγμένων αρχαιοελληνικών κειμένων, δεδομένου ότι η έως τώρα εμπειρία έχει δείξει τις στρεβλώσεις στις οποίες οδηγεί η πρακτική αυτή: οι μαθητές αποστηθίζουν και αναπαράγουν κατά την εξέταση τη μετάφραση που τους προσφέρεται ως πρότυπη από τον καθηγητή τους ή από τα βοηθήματα. Για να ξεπεραστούν οι στρεβλώσεις αυτές η μετάφραση θα εξακολουθήσει να είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται κατά τη διδασκαλία (στα σημεία που κρίνεται απαραίτητη για την κατανόηση του κειμένου), δεν θα αποτελεί όμως εξεταζόμενο δείκτη επαρκούς γνώσης της αρχαίας ελληνικής. Η εξέτασή της θα αντικατασταθεί από ερωτήσεις που θα αφορούν την κατανόηση του κειμένου.
Οι ερωτήσεις της κατηγορίας αυτής επικεντρώνονται στην πρωτοβάθμια κατανόηση του κειμένου και δεν θα πρέπει να επεκτείνονται σε στοιχεία ερμηνείας. Π.χ. μπορεί να ζητείται από τους μαθητές να αφηγηθούν συνοπτικά μια ακολουθία γεγονότων που παρουσιάζονται στο κείμενο, να συνοψίσουν την επιχειρηματολογία ενός προσώπου, να εντοπίσουν πιθανά σχόλια ή κρίσεις του συγγραφέα για τα γεγονότα, να περιγράψουν τις ενέργειες στις οποίες προβαίνει κάποιο πρόσωπο, προκειμένου να πετύχει ένα συγκεκριμένο σκοπό, να εντοπίσουν προσδιορισμούς που αποδίδονται σε ένα πρόσωπο ή έναν τόπο κλπ.
2. Ερωτήσεις ερμηνευτικές (2 ερωτ. X 15 μόρια = 30 μόρια)
Οι ερωτήσεις της κατηγορίας αυτή αφορούν την ερμηνεία του κειμένου και μπορούν να είναι ποικίλων τύπων, όπως π.χ.:
(α) Ερωτήσεις που αφορούν τον πραγματολογικό σχολιασμό του κειμένου.
(β) Ερωτήσεις σχετικές με τη δομή και τα εκφραστικά μέσα του κειμένου.
(γ) Ερωτήσεις σχετικές με το γραμματολογικό είδος στο οποίο ανήκει το κείμενο (στις ερωτήσεις αυτής της κατηγορίας μπορούν να αξιοποιούνται και στοιχεία της εισαγωγής του σχολικού εγχειριδίου, εφόσον αυτά είχαν επισημανθεί κατά τη διδασκαλία του κειμένου).
(δ) Ερωτήσεις που ζητούν την κριτική αποτίμηση εκ μέρους του μαθητή προσώπων, γεγονότων, επιχειρημάτων ή άλλων στοιχείων του κειμένου ή της στάσης του συγγραφέα απέναντι στα γεγονότα.
(ε) Ερωτήσεις που αφορούν την ανίχνευση διακειμενικών σχέσεων του υπό εξέταση κειμένου με άλλα κείμενα της αρχαιοελληνικής ή της νεοελληνικής γραμματείας.
Σε κάθε περίπτωση, οι ερμηνευτικές ερωτήσεις θα πρέπει να εντάσσονται στο πλαίσιο των διδακτικών στόχων που έχουν τεθεί από το πρόγραμμα σπουδών για τα συγκεκριμένα κείμενα.
3. Ερωτήσεις γραμματικής και σύνταξης της ΑΕ (3 ερωτ. X 10 μόρια = 30 μόρια)
Οι τρεις ερωτήσεις της κατηγορίας αυτής επιμερίζονται σε μία ερώτηση γραμματικής, μία ερώτηση σύνταξης και μία λεξιλογική.
Κατά την εξέταση της γραμματικής και του συντακτικού μπορεί να ζητείται από τους μαθητές είτε να παραγάγουν συγκεκριμένους τύπους της αρχαίας ελληνικής (π.χ. συμπλήρωση του κατάλληλου γραμματικού τύπου σε φράσεις, κατασκευή εναλλακτικών φράσεων για τη δήλωση μιας συντακτικής σχέσης κλπ.), είτε να αναγνωρίσουν τη γραμματική κατηγορία ή τη συντακτική λειτουργία συγκεκριμένων τύπων του κειμένου (π.χ. εντοπισμός στο κείμενο γραμματικών τύπων, καταγραφή εναλλακτικών μεταφραστικών αποδόσεων μιας συντακτικής δομής κλπ.).
Κατά την εξέταση του λεξιλογίου η έμφαση θα δίνεται στη σχέση της αρχαίας ελληνικής με τη νέα ελληνική γλώσσα, και στο πλαίσιο αυτό θα ζητείται από τον μαθητή να καταγράψει λέξεις της νέας ελληνικής που παράγονται από συγκεκριμένα αρχαιοελληνικά θέματα, να διακρίνει τη σημασιολογική εξέλιξη μια λέξης από την αρχαία στη νέα ελληνική ή τις σημασιολογικές αποχρώσεις μιας λέξης μέσα σε διαφορετικά συμφραζόμενα κλπ.
Σημείωση: Όλες οι παραπάνω ερωτήσεις μπορούν να επιμερίζονται σε υποερωτήματα, ενώ στις ερωτήσεις κατανόησης του κειμένου και στις ερμηνευτικές ερωτήσεις βαθμολογείται εκτός από την επάρκεια του περιεχομένου της απάντησης και η εκφραστική ικανότητα του μαθητή.
ΙΙ. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Αξιολόγηση στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας της Α΄ Λυκείου
Για την εξέταση στη Νεοελληνική Γλώσσα δίνεται στους μαθητές σε φωτοαντίγραφο ένα, δύο ή και περισσότερα κείμενα περιορισμένης έκτασης (προτιμότερα τα δύο κείμενα) από τον έντυπο ή/και τον ηλεκτρονικό λόγο, που αναφέρονται σε κοινωνικά, πολιτικά, πολιτιστικά, επιστημονικά ή άλλα θέματα της καθημερινής ζωής. Καλό είναι τα κείμενα να σχετίζονται με τα θέματα με τα οποία ασχολήθηκαν οι μαθητές (γνώσεις για τον κόσμο, βλ. στήλη 1 του Προγράμματος Σπουδών) στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Γενικότερος στόχος της εξέτασης είναι να ελεγχθεί ο βαθμός κατάκτησης των δεξιοτήτων και των γνώσεων που αναφέρονται στη στήλη 5 του Προγράμματος Σπουδών. Πιο συγκεκριμένα, οι μαθητές καλούνται:
(α) Να δώσουν απαντήσεις σε ερωτήσεις με τις οποίες ελέγχεται κατά πόσο έγινε κατανοητό το περιεχόμενο του ή των κειμένων (π.χ. οπτικές από τις οποίες προσεγγίζεται η πραγματικότητα, επιχειρήματα συγγραφέα, προβλήματα που θέτει, θέσεις που υποστηρίζει κτλ.)
(β) Να δώσουν απαντήσεις σε ερωτήσεις με τις οποίες ελέγχεται πώς γλωσσικά (βλ. γνώσεις για τη γλώσσα) ή εξωγλωσσικά στοιχεία (πβ. πολυτροπικότητα) συγκροτούν την κειμενική ιδιαιτερότητα των συγκεκριμένων κειμένων και συνεισφέρουν στη σύνδεση των κειμένων αυτών με την κοινωνική πραγματικότητα όπου ανήκουν (βλ. στήλη 3 του Προγράμματος Σπουδών).
Τα θέματα αυτά βαθμολογούνται με 40 μονάδες (Α1.=20μ.+Α2=20μ.).
(γ) Να παραγάγουν κείμενο το οποίο, με αφετηρία ένα από τα κείμενα που δίνονται, θα προσαρμόζεται σε διαφορετικό επικοινωνιακό πλαίσιο (π.χ. αλλαγή πομπού, δέκτη, περίστασης κτλ.) και θα ανήκει σε ίδιο ή ενδεχομένως διαφορετικό είδος κειμένου (π.χ. από συνέντευξη σε δοκίμιο, από διαφήμιση σε δοκίμιο με επιχειρηματολογία, από άρθρο εφημερίδας σε αναδιήγηση κτλ.), προκειμένου να αξιολογηθούν στοιχεία που σχετίζονται με την κατάκτηση των γραμματισμών της στήλης 2 του Προγράμματος Σπουδών. ή (εναλλακτικά)
με αφετηρία τα κείμενα που θα δοθούν να παραγάγουν (αφού μεταβληθεί το επικοινωνιακό πλαίσιο, π.χ. αλλαγή πομπού, δέκτη, περίστασης κτλ.) συγκεκριμένο είδος κειμένου, μέσω του οποίου να διατυπώνεται η συμφωνία ή διαφωνία τους με θέσεις, απόψεις και στάσεις που προβάλλονται στα κείμενα που έχουν δοθεί.
Το θέμα αυτό βαθμολογείται με 60 μονάδες.
ΙΙΙ. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Αξιολόγηση στο μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Α΄ Λυκείου
Στις γραπτές προαγωγικές εξετάσεις στο τέλος της σχολικής χρονιάς δίνονται στους μαθητές δύο θέματα. Το κάθε θέμα περιλαμβάνει ένα ή (αν πρόκειται για ποιήματα) περισσότερα άγνωστα λογοτεχνικά κείμενα, ομοειδή ή ομόθεμα με τις διδακτικές ενότητες που διδάχτηκαν (Τα φύλα στη λογοτεχνία, Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση, Θέατρο). Οι μαθητές καλούνται να επιλέξουν το ένα από τα δύο θέματα. Ακριβώς επειδή είναι άγνωστα, είναι σημαντικό να έχουν δυνατότητα επιλογής. Οι «ερωτήσεις» που τα συνοδεύουν είναι παρόμοιες με αυτές που δούλεψαν μέσα στην τάξη και ελέγχουν το βαθμό κατάκτησης των δεξιοτήτων και των γνώσεων που αναφέρονται στη στήλη 5 του Προγράμματος Σπουδών.
Πιο συγκεκριμένα οι μαθητές, σε περίπτωση που το δοσμένο κείμενο είναι αφηγηματικό ή θεατρικό, καλούνται:
(1α) Να διακρίνουν και να περιγράψουν τον κεντρικό λογοτεχνικό χαρακτήρα κάνοντας τις αντίστοιχες παραπομπές στο κείμενο σε σχέση με τον κοινωνικό του ρόλο ως άνδρα ή γυναίκας, τα στερεότυπα που τον περιβάλλουν, τις σχέσεις των φύλων. Να αιτιολογήσουν τα παραπάνω, παραπέμποντας στο ιστορικό, κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο εγγράφεται το κείμενο.
(1β) Να εκφέρουν άποψη για το θέμα του κειμένου, συνδέοντάς το με την καθημερινή τους εμπειρία
ή εναλλακτικά
(1β) Να διατυπώσουν το κεντρικό διακύβευμα-σύγκρουση σε ένα θεατρικό έργο.
Οι ερωτήσεις αυτές βαθμολογούνται με 1α (25) + 1β (25) = 50 μονάδες
(2α) Να μετατρέψουν κομμάτι του θεατρικού κειμένου σε αφηγηματικό λόγο.
ή εναλλακτικά
(2α) Να αλλάξουν τον αφηγητή της ιστορίας προκειμένου να δοθεί έμφαση στη σημασία της «φωνής» (φωνή ενηλίκου, άνδρα, γυναίκας, νέου, νέας).
(2β) Να συγγράψουν ένα μικρό κείμενο ως «διαφήμιση» ή βιβλιοπαρουσίαση ή κριτική για το κείμενο που θα δοθεί ή να τοποθετηθούν (αν συμφωνούν ή διαφωνούν και γιατί) απέναντι σε κριτική που θα δοθεί.
ή εναλλακτικά
(2β) Να ταυτιστούν με κάποιον ήρωα του κειμένου και να γράψουν σελίδες του ημερολογίου του ή επιστολών του.
Τα θέματα αυτά βαθμολογούνται με 2α (25) + 2β (25) = 50 μονάδες
Σε περίπτωση που το θέμα περιλαμβάνει δύο ή τρία ποιήματα, οι μαθητές καλούνται:
(1α) Να αναγνωρίσουν τα χαρακτηριστικά της παραδοσιακής και της μοντέρνας ποίησης και να διακρίνουν τα ποιήματα σε παραδοσιακά και μοντέρνα με βάση αυτά τα χαρακτηριστικά.
(1β) Να τα κατατάξουν σε μια σειρά από το πιο παραδοσιακό ως το πιο υπερρεαλιστικό και, ενδεχομένως, να ανιχνεύσουν το λογοτεχνικό κίνημα στο οποίο εντάσσεται το καθένα.
Οι ερωτήσεις αυτές βαθμολογούνται με 1α (30) + 1β (20) = 50 μονάδες
(2α) Να εντοπίσουν τις πιο «ποιητικές» και τις πιο «καθημερινές» λέξεις στα ποιήματα και να τις τοποθετήσουν σε πίνακα με δύο ή περισσότερες στήλες.
(2β) Να εντοπίσουν τα σύμβολα σε όσα ποιήματα υπάρχουν και να τα κατατάξουν σε κατηγορίες ανάλογα με το είδος τους (αντικείμενα, φυσικά φαινόμενα, εικόνες, ήχοι).
ή εναλλακτικά
(2β) Να εντοπίσουν λυρικά ή δραματικά στοιχεία στα ποιήματα.
Οι ερωτήσεις αυτές βαθμολογούνται με 2α (25) + 2β (25) = 50 μονάδες
ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ΛΥΚΕΙΟΥ
Χρήσιμο υλικό στη διεύθυνση:
http://kmaked.pde.sch.gr/epimorfwseis.php
http://kmaked.pde.sch.gr/epimorfwseis.php
Σάββατο 25 Δεκεμβρίου 2010
Πέμπτη 16 Δεκεμβρίου 2010
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)